Świątynia Sybilli w Puławach

Charakterystyka

Świątynia Sybilli, zbudowana w latach 1798–1801, została wzniesiona jako upamiętnienie historii wznoszącej się na stromym brzegu Wisły, według wizji Piotra Aignera. Jej architektura jest wzorowana na słynnej świątyni Westy znajdującej się w Tivoli, nieopodal Rzymu.

Budynek posiada dwie okrągłe sale. Do reprezentacyjnej sali górnej prowadzą szerokie schody, które są strzeżone przez kamienne lwy, będące darem od cara Rosji, Aleksandra I, z okazji jego wizyty w Puławach w 1805 roku. Nad tym majestatycznym wejściem umieszczono inskrypcję Przeszłość-Przyszłości.

Około sali znajduje się ganek, którego dach, mający postać pięknej kopuły z okrągłym świetlikiem w centralnej części i zwężającymi się ku górze kasetonami, oparty jest na korynckich kolumnach wykonanych z piaskowca. Pod kopułą zauważalny jest fryz z motywami gryfów i kandelabrów, stworzony przez utalentowanego artystę Fryderyka Baumana.

Sala dolna, do której dostęp prowadzi od strony skarpy, ma własną kopułę wspartą na dziewięciu arkadach, tworzącą wąskie obejście za nimi. W tym impozującym miejscu, księżna Izabela Czartoryska gromadziła cenne pamiątki rodzinne związane z rodami Sieniawskich, Lubomirskich oraz Czartoryskich. Wśród eksponatów znalazły się również przedmioty oddające hołd wielkim Polakom, takim jak królowie, wodzowie, uczeni oraz poeci, mające na celu przypomnienie o chwalebnej przeszłości narodu, szczególnie po trudnych czasach rozbiorów.

W zbiorach znajdowały się m.in. artefakty związane z Bolesławem Chrobrym, Kazimierzem Wielkim, Stanisławem Żółkiewskim, Tadeuszem Kościuszką, Mikołajem Kopernikiem (w tym cegła z kamienicy przy Kopernika 30, uważanej za miejsce narodzin wielkiego astronoma) oraz Janem Kochanowskim. W dolnej części budowli umieszczono także obelisk poświęcony księciu Józefowi Poniatowskiemu.

W 1830 roku, przed wybuchem powstania listopadowego, zbiory zostały ewakuowane do Paryża. Później wróciły do Krakowa i stały się podstawą dla utworzenia Muzeum Książąt Czartoryskich. Muzeum w Świątyni Sybilli zostało ponownie otwarte dopiero w 1938 roku i pozostaje dostępne dla zwiedzających do dnia dzisiejszego.

Budynek w Puławach zainspirował Jana Pawła Woronicza do stworzenia poematu pod tytułem Świątynia Sybilli.

Przypisy